Özel Eğitimde Oyun Nerededir, Nasıl Geliştirilir?

Erken çocukluk döneminde edinilen beceriler bilişsel, dil, sosyal-duygusal ve motor gelişimin temelini oluşturur. Özel eğitim gereksinimi olan çocuklar için ise daha hassas ve yapılandırılmış bir süreç oluşturulmalıdır. Peki oyun bu süreçte ne ifade ediyor?

Oyunu sadece bir eğlence aracı olarak görmemeliyiz çünkü her oyun aynı zamanda bir öğrenme de sağlar. Üstelik oyun yoluyla gerçekleşen öğrenmeler daha kalıcı hale gelir. 

Özel eğitimde çoğu kavram çocuklar için soyuttur. Örneğin, sosyal-duygusal gelişim alanına yönelik kural tanıma, sıra alma, sıra bekleme, paylaşma, nezaket ifadelerini kullanma gibi beceriler çocuklar için oldukça soyut kalır. Bu beceriler oyun yoluyla somutlaştırılarak çocuğa kazandırılabilir ve çocuğun sosyal uyum becerileri desteklenir. Burada en önemli nokta çocuğun oyuna aktif katılımını sağlamaktır. Böylelikle çocuğun öğrenme motivasyonu artar ve öğrenme sürecini başarıyla ilerletebiliriz.

Özel eğitimde konuşma ve dil gelişimi açısından gecikmiş çocuklar için rol yapma, taklit gibi yöntemler kullanarak oyunlar geliştirilebilir ve bu oyunlar çocuğun ses çıktılarının artmasına yardımcı olmanın yanında sözel olmayan iletişimi de güçlendirir.

Özel eğitimde fiziksel destek isteyen çocuklar için ince ve kaba motor becerilere yönelik oyunlar kurarız. Bu oyunlar daha çok terapötik amaçlı oluşturulur.  Bloklarla oynama, boyama, top oyunları gibi oyunlarla el-göz koordinasyonu ile denge ve kas gelişimini destekleyebiliriz.

Oyun dediğimizde aklımıza genelde topluluk, kalabalık gibi kavramlar gelir. Bu durumda oyun bireyselleştirilebilir mi? Evet, oyunlar bireysele indirgenebilir. Her çocuğun gelişim hızı ve öğrenme yöntemi farklıdır. Özel eğitimde ise bu fark daha sık görülür. Bu durumda oyunu bireyselleştirilmiş eğitim planına göre uyarlamak en sağlıklı yol olur. Ayrıca ortak dikkat süresini artırmak için ve süreci kontrollü yönetmek için çocuğun ilgi ve tutumunu da göz ardı etmemek gerekir. Çocuk ilgi duyduğu şeye daha uzun süre odaklanır. 

Oyun çocukların kendini ifade etme yoludur, onların dilidir. Çocuğu anlamanın ve desteklemenin en faydalı yolu bu dili anlamaktan geçer.

Okul Öncesi Öğretmeni

Gizem Nur Çakır