Pediatrik Ergoterapi Rehabilitasyon’da (0-6 Yaş Grubu) Vücut Farkındalığı Eksikliğinin Günlük Yaşam Aktivitelerine Yansıması

Vücut farkındalığı, bireyin kendi bedenini algılama, hareketlerini kontrol etme ve çevresiyle uyumlu bir şekilde etkileşim kurma yeteneğidir. 0-6 yaş grubundaki çocuklarda vücut farkındalığının zayıf olması, günlük yaşam aktivitelerini (GYA) önemli ölçüde etkiler ve çocuğun çevresiyle olan etkileşimini, bağımsız hareketlerini ve öz bakım becerilerini sınırlayabilir. Bu yaş grubu, fiziksel, bilişsel ve sosyal gelişimin hızlı olduğu bir dönemdir ve vücut farkındalığı, bu gelişim alanlarının temelini oluşturur. 0-6 yaş grubunda ki çocuklardaki Vücut farkındalığının zayıf olması ile:

Kendi bedenlerini doğru bir şekilde algılamakta zorlanabilir. Bu durum, yemek yeme, giyinme, soyunma, tuvalet eğitimi gibi öz bakım aktivitelerinde güçlük yaratır. Örneğin, kaşığı ağzına doğru yönlendirememe, düğme ilikleme veya fermuar çekme gibi ince motor becerilerde zorlanma sıkça görülebilir. Çocuk, kollarının ya da ellerinin pozisyonunu tam olarak hissedemediği için bu görevleri yerine getirmekte yetersiz kalabilir.

Zayıf vücut farkındalığı olan 0-6 yaş çocukların ,kaba motor becerilerilerinde (yürüme, koşma, zıplama) ve ince motor becerilerinde (kalem tutma, makas kullanma) sorunlara yol açabilir. Örneğin, çocuk sık sık eşyalara çarpabilir, düşebilir veya nesneleri yanlışlıkla devirebilir, çünkü bedeninin konumunu tam olarak yönetemez.

Postüral kontrol ve denge sağlama konusunda da zorlanabilir. Sandalyede dik oturmak ya da çevrede güvenle hareket etmek gibi aktiviteler çocuk için karmaşık hale gelir. Bunun sonucu olarak hem duyusal regülasyonunu kontrol etmede zorlanır hem de çocuk, akranlarıyla birlikte yapılan oyunlara katılamayabilir ve sosyal gelişim açısından geri kalabilir.

Kendine olan güvenini ve öz yeterlilik algısını zedeleyebilir. Günlük yaşam aktivitelerinde sürekli başarısızlık hissi, hayal kırıklığı, öfke nöbetleri veya çekingenlik gibi duygusal tepkilere yol açabilir. Çocuk, yapamadığı görevlerden kaçınabilir ve bu da bağımsızlık gelişimini sekteye uğratabilir.

Aileler, çocuğun bu becerilerini desteklemek için pratik adımlar atabilir. Kum, kil veya suyla oynatmak bedeni keşfetmesine yardımcı olur. Tırmanma, zıplama gibi oyunlar vücut farkındalığını artırır. Giyinme, diş fırçalama gibi rutinlerde net talimatlarla yönlendirme faydalıdır. Yastık üzerinde yürüme veya tek ayak durma dengeyi geliştirir. Sarılma ve farklı dokularla temas beden algısını güçlendirir. Pediatrik ergoterapist desteğiyle çocuğa özel terapi planı oluşturun. Bu adımlar, çocuğun günlük yaşam becerilerini bağımsız ve güvenli şekilde geliştirmesine katkı sağlar.

Ergoterapist

Simge ARSLAN

Kaynakça

1. Anadolu Üniversitesi. (t.y.). Çocuk gelişimi ders kitabı (CGE201U).

https://ets.anadolu.edu.tr/storage/nfs/CGE201U/ebook/CGE201U-16V1S1-7-0-1-SV1-ebook.pdf

2.  Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). 0-36 aylık çocuklar için eğitim programı.

https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/0-36program.pdf

3. Koçyiğit, S., & Sönmez, H. (2012). Okul öncesi dönemdeki çocukların özbakım becerileri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 170–179.

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/302125

4. Peri Fizyoterapi. (t.y.). Beden farkındalığı.

https://www.perifizyoterapi.com/paylasimlar/beden-farkindaligi

5. Karakaş, S., & Çetin, F. H. (2015). 0-6 yaş çocuklar için gelişimsel tarama ve Denver II testinin Türkiye standardizasyonu. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(2), 65–74.

https://dergipark.org.tr/tr/pub/husbfd/issue/7893/103925

6. Psikosense. (2022). Okul öncesi dönemde öz bakım becerileri.

https://www.psikosense.com.tr/post/okul-%C3%B6ncesi-d%C3%B6nemde-%C3%B6z-bakim-beceri-leri

7. Oyna ve Öğren Anaokulu. (t.y.). Beden eğitimi ve çocuk.

https://www.oynaogrenanaokulu.com/beden-egitimi/